Nadat hij in 2010 Leopold Bloom, de held uit Ulysses van James Joyce, aan de hand van Vasco da Gama en Luís Vaz de Camões naar India had gezonden in een epos met de omvang van De Lusiaden, stuurt Gonçalo M. Tavares hem nu in een tweemaal zo lijvig boek (negenhonderd bladzijden!) van New York naar California, dwars door de Verenigde Staten, die door spanningen en clashes van politieke uitersten op de rand van een burgeroorlog en definitieve ondergang balanceren. ‘Dit epos is proza noch poëzie,’ schrijft hij ter inleiding, ‘integendeel, het zweeft tussen verhalend proza en fluitende poëzie.’ Een duizelingwekkende roadtrip door een land dat geteisterd wordt door de pest. Hier het begin. Nu nog een uitgever die de rest aandurft!
Hoofdpersonen
Bloom – onze held
Creon – zijn vriend, die hem niet loslaat
La Rosa – een Mexicaanse jonge schone
Ted Trash – fascistisch leider
Left Wing – leider van extreem-links
Laios en Iocaste – een Grieks echtpaar
De chef van de maffia – Al Capone
Tai-Chi – Chinees meester
Johnston Bonn – informatica-ingenieur, anarchist, mafketel
Teiresias – blinde ziener
Dr. Robert – wetenschapper, vriend van Bloom, hyperrealist
James – doodgraver
Jonathan & Mary – linkse activisten, hippies, antikapitalisten
Mack Morris – inwoner van Texas, gefascineerd door wolken
Tseetseevliegen – giftige vliegen
BOEK I
In den beginne was het American Football…
1
Het land staat stil. De spanning stijgt. Iedereen maakt zich op voor de live-uitzending. De Yankees spelen tegen de Los Angeles Rams.
1.
In den beginne was het American Football, ruw maar wel rechtuit.
Een toestel in de woonkamers van voltallige gezinnen,
in cafés en de etalages hier en daar van winkels – de televisie.
Niets in de Amerikaanse natie met hersens op twee meter boven
het grondgebied kan zich onttrekken aan de ultieme match.
2.
De helft van het Amerikaanse volk, qua temperament
en status in de maatschappij, zit klaar voor de buis,
met ijzige kalmte, in strikte zin gesproken;
stilstand die alleen maar niet verdiept wordt daar het scherm
geen achterkant heeft – slechts oppervlak, huid die blootligt.
3.
Maar laten we eerst ’ns kijken wat er live op de tv te zien is.
De aanzet van een zenuwstelsel in de losse ovale schedel
die in vreemde hoeken boven deze op-en-top Amerikaanse
rechthoek springt, de bal – misschien is dat een definitie.
In de vorm van harde klappen en vervaarlijk verre trappen,
die alleen al bij het zien voldoende lijken om het luie sleutelbeen
van de verteller tot in alle eeuwigheid te splijten,
eist dat ovale zenuwstelsel, buitenkant slechts zonder inhoud,
de bal, eist die bal de bijna permanente aandacht op
van ogen, geest, ’t verstand en de ziel, zo die bestaat,
van de burgers op hun stoel, republikein of democraat.
4.
Bloom kijkt ook, jawel, de man die later het land zal redden,
maar hij op de tribune, in vak l, de lange kant, zijn vaste plek:
de benen in een rechte hoek, het bovenlijf voorover,
wat mooi; het lijkt welhaast een yogahouding.
Creon trappelt als een doorgewinterde supporter
alsof hij van zijn enkels naar beneden ballerino is.
Beiden evenzeer gespannen als de talloos velen naast hen.
5.
Schoonheid heeft zoals bekend geen uitzicht nodig: ze is iets
wat zich vestigt in het heden en in dat heden soms de tijd
volledig vasthoudt, als een vat dat tot de rand met water is gevuld.
Maar de wedstrijd is niet enkel een esthetisch fenomeen. Geen mens
blijft anderhalf tot twee uur lang naar iets wat luisterrijk is kijken,
zelfs als dat beweegt. Je hebt vooruitzicht nodig en onzekerheid,
spanning ook, en bovenal moet er partij worden gekozen en die
keuze is politiek: waar helt de blijdschap in mijn hart naar over,
is de eenvoudige maar o zo wezenlijke vraag
voor Creon, Bloom en al degenen die in het stadion
of thuis zitten, met betrekking tot
de wedstrijd en de politiek, de dood en het bruisende leven.
Vertaling Harrie Lemmens
Foto Ana Carvalho
Leave a Reply