Dulce Maria Cardoso – Violeta en de engelen

Door Harrie Lemmens

Het is in mijn ogen haar beste boek, het was ook mijn kennismaking met haar, de roman Os meus sentimentos, wat zowel ‘mijn gevoelens’ als ‘gecondoleerd’ betekent. De roman bestaat uit één lange zin, waarin een ambulante verkoopster van ontharingsmiddelen in een waterdruppel haar leven aan zich voorbij ziet trekken nadat ze tijdens een hevig onweer met haar auto over de kop geslagen is en omgekeerd in haar gordel hangt. Een seconde later is ze dood. De Nederlandse titel verwijst naar het hoofdpersonage. Dulce Maria Cardoso kreeg er in 2009 de Europese literatuurprijs voor. 


(…) ik zag de groep mannen, nog een heel eind weg, zag de vlaggen, rood meen ik maar ik kan me vergissen, een groep van alleen maar mannen leek me, toen ze dichterbij kwamen zag ik dat er ook vrouwen tussen zaten, maar toen ze nog ver weg waren leek het me een groep mannen met vlaggen, ik kan niet precies vertellen wat er gebeurd is, ik heb mezelf dit verhaal al op heel veel manieren horen vertellen, en mijn moeder op weer andere manieren, mijn vader heeft het nooit verteld, iemand die de gewoonte heeft om met zijn vogels te praten kan dat niet, de groep kwam dichterbij, het was een volmaakte middag, de hemel de kleur van de hemel en de bloemen de kleur van bloemen, de zoele lucht rook lekker, we liepen de groep zonder enige angst tegemoet, je zag zo vaak groepen schreeuwende mannen met vlaggen in hun handen, heel normaal nu,

zo vervelend die blabla van revolutionairen

we naderden elkaar, mijn moeder zei, ik kan die lui niet meer zien of horen, ze zijn allemaal zo lelijk, en dan die mots d’ordre, zo belachelijk die mots d’ordre, mijn moeder praatte over de revolutie als over een minder geslaagd toneelstuk, een slechte escenering, zwakke acteurs, de groep begon op ons af te rennen, ik weet niet of mijn vader merkte dat ze onze kant uit kwamen,

de strijd gaat door, fascisten opgerot

we verhuisden naar het trottoir aan de overkant, gewoon omdat ze anders niet langs konden, niet uit angst, we hoorden iemand schreeuwen, ik geloof een lange man met uitpuilende ogen en lange apenarmen,

hij gaat ervandoor

ik had niet onmiddellijk door dat hij mijn vader bedoelde, de groep stak de straat over, rende op ons af, toen zag ik dat er ook vrouwen tussen zaten, een paar maar, daarom had het vanuit de verte ook een groep van alleen maar mannen geleken en had mijn moeder het steeds gehad over dieven die ons wilden bestelen en had ik durven zweren dat het alleen maar mannen waren, maar er waren ook vrouwen bij, voor het verhaal doet het er niet toe, maar ik wil toch duidelijk gezegd hebben dat er ook vrouwen meeliepen in de groep, we bleven staan en ineens waren we omsingeld, een rare dans, een strijdkreet, een verenigd volk wordt nooit verslagen, mijn vader keek strak naar een van de mannen, ik geloof degene die geschreeuwd had, laat hem niet ontsnappen,

zeg tegen hen dat ze zich vergissen

de man hoorde het verzoek van mijn vader niet, mijn moeder alsof ze niet bang was, haar ogen strak gericht op mijn vader, je moet niet met ze praten, mijn vader drong aan,

zeg tegen hen dat je me kent


mijn moeder trok aan mijn vader, hou je mond, Baltazar, mijn moeder keek de mannen die ons omsingelden een voor een aan, alsof ze niet bang kón zijn, iemand pakte mij vast en trok me weg, ik maakte nu deel uit van de belagers in plaats van belaagd te worden, ik keek naar mijn ouders, die gevangen bleven tussen het geschreeuw en de gebalde vuisten, de dreigtelefoontjes en scheldbrieven hadden eindelijk gezichten gekregen, één man schreeuwde harder dan de anderen, laat hem niet ontsnappen, mijn vader keek alleen maar naar hem, de man ook die als eerste sprak bij de afranseling, die mijn vader bedreigde, ik beleefde alles van buitenaf, alsof ik een revolutionaire was, of een dievegge, aangezien mijn moeder het had over dievenpak, of een verraadster, of, nou ja, je kunt zoveel zijn, mijn ouders waren omsingeld, de man, de enige man naar wie mijn vader keek, gaf de eerste zet, mijn vader wankelde, daarna was het de beurt aan een andere man om te schoppen, schoppen ja, dat weet ik zeker, mijn moeder probeerde ze allemaal in de ogen te kijken, mijn vader wendde zijn ogen niet af van de man die de anderen ophitste en in de ogen van mijn vader geen woede maar een onbegrijpelijke triestheid,

zeg tegen hen wie ik ben

mijn moeder kantte zich meer tegen mijn vader dan tegen de dieven, hou je mond Baltazar, ik wil geen woord meer horen, de man naar wie mijn vader keek

ik ken jou helemaal niet

zei tegen zijn kameraden, die lui verzinnen werkelijk alles om zich eruit te redden, ik bleef aan de buitenkant van de omsingeling, deed geen enkele moeite om van positie te veranderen, mijn moeder, laat ons met rust, laat ons met rust, eerst fluisterend daarna steeds harder, laat ons met rust, die ene man, waarschijnlijk de baas van het spul, we hebben iets te bespreken met uw man, mijn vader zweeg, de man spuwde op de grond, mijn moeder, doe dan maar wat u moet doen, ga uw gang, ik keek naar de lucht, staalblauw, geen wolkje om na te kijken, naar de bloeiende palissanderbomen, naar de paarse bloemblaadjes op de grond, een prachtig tapijt, het was een van de mooiste middagen die ik ooit heb meegemaakt, het was perfect lenteweer toen ik mijn ouders overliet aan de woede van de revolutionairen, mijn verraad ingelijst in een volmaakte middag, maar alleen ik herinner me dat, iedereen haalt andere details uit de feiten, (…)


Violeta en de engelen (Os meus sentimentos)
Dulce Maria Cardoso
Vertaald door Harrie Lemmens
Uitgeverij Meulenhoff, 2009
303 blz.
ISBN 978 90 290 8215 0

 

Foto’s Ana Carvalho

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*


Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Meer informatie over hoe uw reactiegegevens worden verwerkt.