Zon & Zeer – Nog drie dagen en het jaar is voorbij

Door Harrie Lemmens


Porto, nog drie dagen en het jaar is voorbij. Het eindigt druilerig, grijs en grauw. De lucht een versleten ruwharige deken die je wanhopige jeuk bezorgt als je er als kind onder moet slapen. Je schuift en draait en wriemelt en wringt, maar het heeft geen zin: het kreng is te zwaar, loodzwaar. Zo’n lucht dus. Ik loop naar de keuken, kijk door het raam en ineens scheurt de deken en valt er stralend licht doorheen. Niet van de zon maar in mijn hoofd, door de aanblik van drie wegwerkers. Het asfalt in de straat wordt vernieuwd en een van de drie staat tot zijn middel in een afvoerput, terwijl de andere twee toekijken en lachend commentaar leveren of moppen tappen. Waarna de man in het gat een pauze inlast om mee te lachen. Een klassiek beeld met een paar varianten, zoals gisteren, iets verderop, waar een shovel manoeuvreerde onder het toezicht van een aow-er die daar niets verloren had maar verstrooiing zocht en vond. Het commentaar van zulke heren, die overal opduiken waar wordt gewerkt, wordt níet op prijs gesteld door de werkers. Bemoeials, regelneven en zakkenwassers zijn de nette bewoordingen waarin de afkeer vervat wordt, in het hoofd heerst straffere taal, van f.d.p. tot kl..tz.k in wakkere pilaarbijtersspelling. Bij die laatste gedachte trekt de grijze lucht in mijn hoofd weer dicht en verval ik in sombere bespiegelingen over de dictatuur van de taalverandering waarin we leven. Een dictatuur van het ergste soort, omdat er geen naam, geen gezicht, geen partij mee verbonden is. Het is de dictatuur van iets anoniems, iets wat in de lucht zweeft, iets waar je niet tegen kunt vechten. Als u mij toestaat mezelf te citeren, uit De Muur voorbij – Berlijnse fado: ‘(…) hoe een aan geen enkele persoon gebonden dictatuur functioneert, het grauwe gedrocht van het gelijk zonder gezicht, dat dus ook nauwelijks is aan te vallen, waardoor dan weer de hoop wordt ontnomen – zelfs Don Quichot had tenminste nog windmolens, hier is het slechts lucht waar je gaten in kunt pogen te slaan, maar net zoals de wieken de arme ridder van zijn knol wipten kan die lucht wel aanwakkeren tot een storm die je omverblaast.’ En in dit geval betreft het nog een concrete dictatuur, de DDR, Oost-Duitsland, die uiteindelijk toch ten val is gekomen. Hoe het met de dictatuur van het huidige gelijk zal aflopen, weet ik niet, maar ik vrees dat het om een blijvertje gaat, gezien de slaafse gehoorzaamheid (aan wie?) van kranten, uitgeverijen en andere commentaar leverende toekijkers die met taal te maken hebben. Het wordt mij zwart als asfalt voor ogen, drie dagen voor het nieuwe jaar begint. 

Doem-me a cabeça e o universo.
Mijn hoofd en de wereld doen zeer.
Fernando Pessoa 

Um novo sol já vai raiar.
Een nieuwe zon zal stralen.
Vinicius de Moraes

Foto Ana Carvalho

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*


Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Meer informatie over hoe uw reactiegegevens worden verwerkt.